Người lao động tại Quảng Trị tham quan góc bảo hộ lao động 

Theo báo cáo số 3620/BC-SNV ngày 1/12/2025 của Sở Nội vụ cho thấy hệ thống thiết chế hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động tại tỉnh đã được củng cố, kiện toàn, góp phần duy trì quan hệ lao động hài hòa, ổn định. Từ năm 2021 đến nay, trên địa bàn tỉnh không xảy ra tranh chấp lao động tập thể về quyền, về lợi ích và đình công xảy ra.

Theo Sở Nội vụ, tỉnh đã bổ nhiệm 22 hòa giải viên lao động theo đúng quy định. Trung bình mỗi năm, toàn tỉnh có khoảng 6 - 7 vụ tranh chấp lao động, khiếu nại cá nhân... Tất cả vụ việc đều được hòa giải hoặc hướng dẫn giải quyết kịp thời, không để kéo dài gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Do nhiều năm liền không phát sinh tranh chấp tập thể và không có đình công, lực lượng hòa giải viên ít phải xử lý vụ việc thực tế, dẫn đến số lần hoạt động theo chức năng chưa nhiều.

Về công tác quản lý, UBND tỉnh đã ban hành Quy chế quản lý hòa giải viên lao động, đồng thời triển khai Đề án nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên giai đoạn 2024 - 2030 trên địa bàn tỉnh; Hội đồng trọng tài lao động tỉnh, nhiệm kỳ 2021 - 2025 được thành lập với 15 thành viên. Hội đồng đã duy trì chế độ sinh hoạt, phân công nhiệm vụ và hướng dẫn các bên khi có yêu cầu giải quyết tranh chấp.

Tuy nhiên, từ năm 2021 đến nay, trên địa bàn tỉnh không có đình công xảy ra, nên số vụ việc đưa ra trọng tài hầu như không có, khiến thiết chế chưa có nhiều cơ hội vận hành đầy đủ; kỹ năng thực tiễn và kinh nghiệm của trọng tài viên chưa được rèn luyện thường xuyên. Nguồn lực còn hạn chế và mức độ quan tâm của doanh nghiệp đối với cơ chế trọng tài chưa cao cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo chỉ ra một số tồn tại. Hoạt động ba bên trong quan hệ lao động tuy được duy trì nhưng còn mang tính hình thức, chưa đề xuất được các giải pháp mang tính đột phá. Nhiều hòa giải viên kiêm nhiệm, kỹ năng chưa đồng đều; việc cập nhật báo cáo, hồ sơ sau hòa giải còn chậm; công tác truyền thông về trọng tài lao động chưa được doanh nghiệp và người lao động quan tâm đúng mức. Nguồn lực, kinh phí phục vụ hoạt động hòa giải và trọng tài còn hạn chế.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm tranh chấp lao động tại địa phương chủ yếu là tranh chấp cá nhân, ít vụ việc thuộc thẩm quyền trọng tài. Doanh nghiệp thường lựa chọn tự thỏa thuận hoặc đưa ra tòa thay vì sử dụng cơ chế trọng tài lao động. Mặt khác, khung pháp lý hiện hành về hoạt động trọng tài lao động còn hẹp, chưa thật hấp dẫn để các bên lựa chọn.

Để tiếp tục hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp lao động, Sở Nội vụ kiến nghị Bộ Nội vụ rà soát, sửa đổi các nghị định, thông tư liên quan; hoàn thiện quy định về tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp; bổ sung hướng dẫn về cơ chế ba bên; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý lao động, xây dựng văn bản hướng dẫn về báo cáo lao động điện tử, cho phép thống nhất dữ liệu toàn quốc.

Thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung nâng cao năng lực cho đội ngũ hòa giải viên và trọng tài viên; tổ chức tập huấn chuyên sâu; củng cố cơ chế phối hợp giữa cấp xã và Sở Nội vụ theo mô hình chính quyền hai cấp; xây dựng hệ thống tiếp nhận và cảnh báo tranh chấp trực tuyến. Công tác truyền thông về pháp luật lao động cũng sẽ được đẩy mạnh tại doanh nghiệp và cơ sở sản xuất.

Việc duy trì ổn định quan hệ lao động, hạn chế tối đa tranh chấp và đình công là mục tiêu quan trọng của tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn tới, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và môi trường đầu tư - kinh doanh lành mạnh.

Tiến Nhất